Jakubowice – stanowiska archeologiczne

W ramach "Archeologicznego Zdjęcia Polski" w Jakubowicach rozpoznanych jest dziesięć stanowisk archeologicznych. (1,2)  Wchodzą one w skład dwóch obszarów oznaczonych jako 98-37 i 99-37.(3) 
Podobnie jak w przypadku Grudyni Wielkiej, część znalezisk dotyczy okresu międzywojennego. Kolejne badania były przeprowadzone w latach 1981 i 2001.
Część zabytków wydobytych przed 1945 niestety zaginęła (na szczęście często zachowała się dokumentacja(4)). Te, które przetrwały, przechowywane są w Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu.

Jakubowice wymieniane są wśród tych miejscowości powiatu kędzierzyńsko-kozielskiego, w których znaleziono najstarsze ślady narzędzi kamiennych(5). W ujęciu chronologicznym zakres znalezisk sięga od paleolitu do późnego średniowiecza. Rozpiętość jest podobna jak w przypadku Grudyni Wielkiej, jednak stanowisk jest tu mniej, więc liczba okresów i kultur wyróżnionych w poszczególnych stanowiskach jest również mniejsza.
Poniżej zestawienie okresów z przypisanymi do nich stanowiskami. Ze względu na różny czas występowania poszczególnych okresów na danym terenie, podane w nawiasach ramy czasowe są orientacyjne:

  1. Epoka kamienia
    1. paleolit
      Stanowisko: 5.
    2. neolit
      1. kult. pucharów lejkowatych (3700–1900 p.n.e)
        Stanowiska: 6, 8.
      2. neolit (bliżej nieokreślony)
        Stanowiska: 1, 2, 3, 9.
    3. epoka kamienia (bliżej nieokreślona)
      Stanowisko: 4, 10.
  2. Epoka brązu (2300/2200–1700 p.n.e do 900–700 p.n.e.)
    1. kult. łużycka (ok. 1300 r. p.n.e – 400 r. p.n.e)
      Stanowiska: 4, 8.
  3. Epoka żelaza
    1. kult. halsztacka (800-450 p.n.e)
      Stanowisko: 8.
    2. kult. przeworska (wczesny OWR) (III w.p.n.e - V w.n.e)
      Stanowisko: 2
    3. okres wpływów rzymskich (200 p.n.e - 375 n.e.)
      1. późny OWR (150-375 n.e)
        Stanowisko: 1.
  4. Pradzieje
    Stanowiska: 4, 7.
  5. Średniowiecze
    1. XII-XIII wiek
      Stanowisko: 1
    2. XIV-XV wiek
      Stanowisko: 6, 7.
    3. średniowiecze (bliżej nieokreślone)
      Stanowisko: 2

Szczegółowy wykaz stanowisk:
Przy każdym stanowisku, obok jego numeru, znajduje się numer obszaru AZP wraz z numerem stanowiska w ramach tego obszaru.

1 - (AZP 98-37: 41) Datowanie Znaleziska
1. osada neolit krzemienie: 7 fr. siekierek i 1 topór kamienny
2. osada? późny okr. wpł. rzymsk. kilka fr. ceramiki
3. osada? XII-XIIIw ceramika
1. 1934 i 1939 - badanie powierzchniowe m.in. G.Raschke.
Wśród materiałów ceramicznych były m. in. fragment brzegu naczynia workowatego z plastyczną listwą zdobioną u nasady podwójnym rzędem nieregularnych dołków, 2 przęśliki stożkowate,jeden dwu-stożkowaty.(6) 
Materiały przech. w: MSO nr inw.N-141- neolit.
Literatura:
J. Kaźmierczyk, K. Macewicz, S. Wuszkan - Studia i Materiały do osadnictwa Opolszczyzny wczesnośredniowiecznej s.171-172
K. Godłowski - Materiały kultury przeworskiej... s.306 (u Godłowskiego uznano, że stanowisko łączy się ze stanowiskiem 17 z Grudyni Wielkiej)
J. Bukowska-Gedigowa - Kultura pucharów lejk. w dorzeczu górnej Odry
Dokumentacja: 13781, 17529, 17537, 17545, 17549, 17565, 17573, 17577, 17579, 17585, 17593, 17605, 17613, 17621.
Szkice: 6763.
2 - (AZP 98-37: 42) Datowanie Znaleziska
1. ślad osadnictwa neolit topór kamienny
2. osada k. przeworska wcz.OWR ceramika
3. punkt osadniczy średniowiecze ceramika
1935 - badania powierzchniowe Raschke.
1936 - badania powierzchniowe Fuhrmann.
1985 - badania weryfikacyjne.
Materiały przech. w: MSO nr inw.N-142 (tylko fr. ceramiki z OWR, pozostałe zaginęły).
Literatura: K. Godłowski - Materiały kultury przeworskiej...s.306
Dokumentacja: 13803, 17529, 17601, 17617.
Zdjęcia i szkice: 23220, 23222, 23224, 6767.
3 - (AZP 98-37: 80) Datowanie Znaleziska
1. ślad osadnictwa neolit siekierka i toporek kamienny (fragmenty)
Znalezisko pochodzi z 1935. Materiały przech. w MŚO. Nr inwent N-143.
Literatura: Altschlesische Blaetter 1938, z.2, s.86 ?
Dokumentacja: 13805, 13807, 17553, 17585, 17587, 17589, 17593, 17597.
Szkice: 6769, 6771.
4 - (AZP 98-37: 10) Datowanie Znaleziska
1. ślad osadnictwa epoka kamienna 1 wiór
2. osada kultura łużycka 7 fr. ceram.
3. osada kultura łużycka? pradzieje 10? fr. ceram.
1981 - badania powierzchniowe.
Materiały przech. w: BDZ Opole, nr inw.2178.
5 - (AZP 98-37: 81) Datowanie Znaleziska
1. ślad osadnictwa paleolit odłupki krzemienne
1935 - znalezisko G.Raschkego.
Materiały przech. w: MŚO Opole nr inw.N-144.
Dokumentacja: 17557, 17579, 17587, 17593, 15818.
6 - (AZP 98-37: 7) Datowanie Znaleziska
1. osada neolit k.p.lejkowatych 3 fr. ceramiki
2. osada średniowiecze XIV-XVw 6 fr. ceramiki
1981 - badania powierzchniowe.
Materiały przech. w: BDZ Opole nr inw.1618.
7 - (AZP 98-37: 8) Datowanie Znaleziska
1. ślad osadnictwa pradzieje 5 fr. ceram.
2. ślad osadnictwa średniowiecze XIV-XV 2 fr. ceramiki
1981 - badania powierzchniowe.
Materiały przech. w: BDZ Opole, nr inw.1619.
8 - (AZP 98-37: 9) Datowanie Znaleziska
1. osada k.pucharów lejkowatych, neolit 2 fr. ceramiki
2. osada k.łużycka, halsztat 4 fr. ceramiki
1981 - badania powierzchniowe.
Materiały przech. w: BDZ Opole, nr inw.1634.
9 - (AZP 99-37: 32) Datowanie Znaleziska
1. ślad osadnictwa neolit odłupek, fr. narzędzia krzemiennego
2001 - badania powierzchniowe.
Materiały przech. w: KZA Opole, nr inw. 6080.
10 - (AZP 99-37: 33) Datowanie Znaleziska
1. obozowisko ep. kamienia 1 narzędzie wnękowe, przekłuwacz, 5 odłupków, 3 wióry
2001- badania powierzchniowe.
Materiały przech. w: KZA Opole, nr inw. 6082.

Pozostała, niepowiązana ze stanowiskami, poniemiecka dokumentacja z MŚO: 17533, 17541, 17561, 17569, 17609, 17611.

  1. e-Archeo - wyszukiwarka stanowisk archeologicznych
  2. https://zabytek.pl - wykaz obiektów dla Jakubowic
  3. https://mapy.zabytek.gov.pl/nid/  - Narodowy Instytut Dziedzictwa - mapa
  4. http://mso-archeologia.pl/ - zbiory online Muzeum Śląska Opolskiego
  5. K.Macewicz - Pradzieje Ziemi Kozielskiej (1968) - s.7, 12, 29.
  6. J. Bukowska-Gedigowa - Kultura pucharów lejk. w dorzeczu górnej Odry

Michał Niedzielski 2023-03-25
Aktualizacja 2023-04-02